Quy trình khám tâm lý

Với áp lực của cuộc sống hiện đại thì không hề khó hiểu khi tỷ lệ người cần tìm đến các dịch vụ hỗ trợ tâm lý ngày một gia tăng. Thế nhưng so với các dịch vụ khác thì khám tâm lý vẫn còn rất mới và nhiều người cũng chưa nắm bắt được quy trình khám tâm lý và các lưu ý xung quanh việc sử dụng dịch vụ này. Nếu cũng đang có những thắc mắc tương tự thì hãy để TestSGN giải đáp cho bạn thông qua những thông tin chi tiết có trong bài viết ngày hôm nay. 

Quy trình khám tâm lý và trị liệu

Khám tâm lý là quá trình mà các chuyên gia tâm lý hoặc cũng có trường hợp là bác sĩ chuyên khoa tâm thần làm việc với bệnh nhân thông qua lời nói và các công cụ tầm soát. Từ đó mà họ có thể đánh giá, chẩn đoán và xác định các vấn đề sức khỏe tâm thần để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng cá nhân. Kết quả của quá trình này không chỉ là những chỉ định liên đến điều trị mà còn giúp cho người bệnh hiểu rõ hơn về tình trạng sức khỏe tinh thần của mình. 

Quy trình khám tâm lý thường thích hợp để can thiệp với nhiều loại rối loạn khác nhau điển hình như 

• Trầm cảm (đặc trưng bởi buồn bã kéo dài, mất hứng thú) 
• Rối loạn lo âu (lo lắng quá mức, bồn chồn)
• Rối loạn lưỡng cực (dao động tâm trạng giữa hưng cảm và trầm cảm)
• Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) hoặc rối loạn căng thẳng sau sang chấn (PTSD)

Thăm khám tâm lý có tính cá nhân cao. Dù một số bước của quy trình thăm khám tâm lý thường được dùng chung ở nhiều đơn vụ y tế nhưng với mỗi cá nhân thì các nhân viên y tế sẽ có các thay đổi tùy thuộc vào tình trạng bệnh lý. Ngoài ra các yếu tố cá nhân cũng có thể được xem xét để góp phần hoàn thiện hóa quy trình ở từng bệnh nhân. 

Việc nắm rõ quy trình này giúp người bệnh chuẩn bị tâm lý tốt hơn, từ đó giảm lo cũng như tự tin hơn khi bắt đầu hành trình chăm sóc sức khỏe tâm thần nhằm đạt được kết quả tích cực và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Cần chuẩn bị gì trước khi bắt đầu tham vấn, trị liệu tâm lý?

Cũng như các quá trình thăm khám khác thì với quy trình khám tâm lý bạn cũng cần chuẩn bị một số điều cả về mặt vật chất và tinh thần để phiên làm việc có hiệu quả cao nhất. Bởi lẽ ngoài việc giúp ta cảm thấy thoải mái hơn trong quá trình chia sẻ thì các thao tác này còn hỗ trợ đáng kể cho bác sĩ hay chuyên gia tâm lý trong quá trình thấu hiểu vấn đề của bạn.

Xem thêm: Các bước trong tiến trình trị liệu cặp đôi

Xác định mục tiêu và kết quả mong đợi

Đặc trưng của thăm khám tâm lý là thường tiếp xúc với những yếu tố nằm sâu dưới nhận thức của con người. Không chỉ thế, đa phần các trường hợp bệnh nhân thường chỉ tìm đến sự hỗ trợ khi tình trạng đã trở nặng. Thế nên trên thực tế thì việc xác định trước mục tiêu sẽ tương đối phức tạp và bị ảnh hưởng bởi rất nhiều yếu tố cả khách quan lẫn chủ quan. Nhưng không vì thế mà bạn có thể bỏ qua bước này. Nếu cảm thấy quá khó khăn trong việc xác định mục tiêu thì hãy bắt đầu với câu hỏi tôi mong muốn gì nhất ở thời điểm hiện tại. Nếu có những định hướng cụ thể về thời gian thì cũng hãy chia sẻ với bác sĩ hoặc nhà trị liệu của bạn.

Tìm hiểu và lựa chọn nhà tâm lý

Các nhà tâm lý thường được đào tạo toàn diện về quá trình can thiệp trên nhiều dạng đối tượng, nhưng đa phần họ vẫn có sở trường hoặc tập trung nhiều hơn vào  một số nhóm khách hàng. Thế nên việc tìm hiểu kỹ càng thế mạnh của nhà tâm lý sẽ giúp ta tìm được đâu là người phù hợp để hỗ trợ vấn đề của mình. Ngoài ra hãy chú ý đến một số yếu tố khác khi chọn chuyên gia như là 

• Trình độ chuyên môn (bằng cấp từ các trường đại học uy tín) 
• Kinh nghiệm lâm sàng (ít nhất 5 năm trong lĩnh vực liên quan)
• Phong cách trị liệu (ví dụ: CBT cho lo âu hoặc trị liệu nhân văn cho xây dựng lòng tự trọng).

Cân nhắc địa điểm và sự tiện lợi

Chọn địa điểm hoặc hình thức trị liệu phù hợp sẽ giúp giảm thiểu đáng kể rào cản trong việc thăm khám. Ngoài ra thì trong một số trường hợp bạn có thể xem xét trị liệu trực tuyến qua Zoom hoặc các nền tảng y tế đáng tin cậy nếu có các yếu tố làm cản trở việc can thiệp trực tiếp.

Tìm hiểu các quyền lợi về bảo hiểm sức khỏe

Quản lý khía cạnh tài chính từ sớm sẽ giúp bạn tránh bất ngờ. Nếu có mua bảo hiểm nhân thọ thì ta cũng sẽ cần kiểm tra hợp đồng bảo hiểm sức khỏe để xem liệu có bao phủ trị liệu tâm lý không.

Chuẩn bị câu hỏi phù hợp với mục đích

Nếu có thể thì hãy mang theo nhật ký cảm xúc (ghi chép triệu chứng hàng ngày trong 1-2 tuần trước), danh sách thuốc đang dùng hoặc bất kỳ tài liệu liên quan đến tình trạng sức khỏe thể lý và tâm lý để các chuyên gia có thể biết thêm về tổng quan trình trạng của bạn.

Sẵn sàng đón nhận những cảm xúc khó chịu

Điều trị tâm lý cũng đồng nghĩa với việc bạn sẽ phải đối diện với nhiều sự kiện tiêu cực trong quá khứ và cả những cảm xúc tiêu cực như buồn bã, giận dữ hoặc chán nản. Tuy nhiên, quá trình này lại cần thiết để ta có thể chấp nhận và chung sống với những trải nghiệm này. Thế nên tốt nhất là ta sẽ cần chuẩn bị tâm lý bằng cách thực hành tự chăm sóc (như hít thở sâu hoặc viết nhật ký) và nhắc nhở bản thân rằng đây là dấu hiệu của sự tiến bộ, không phải thất bại

Quy trình khám tâm lý: Các bước cơ bản và những điều cần biết

Dưới đây là một mẫu quy trình khám tâm lý cơ bản mà bạn có thể tham khảo. Ở mỗi trung tâm hay bệnh viện thì thường có các biến thể riêng cho phù hợp với từng môi trường. Tuy nhiên các bước dưới đây đều làm chung nhất và bạn sẽ phải trải qua chúng trong quá trình tiếp nhận hỗ trợ tâm lý

Liên hệ phòng khám tâm lý

Quá trình bắt đầu bằng việc liên hệ với phòng khám hoặc chuyên gia tâm lý thông qua điện thoại, email, website hoặc các nền tảng y tế trực tuyến. Nhân viên phòng khám sẽ thu thập một số thông tin cá nhân sau đó tư vấn về dịch vụ, lịch hẹn và giải đáp các câu hỏi liên quan đến chi phí, chính sách hủy lịch hoặc yêu cầu bảo hiểm. 

Xem thêm: Trị liệu cặp đôi trong việc giữ lửa tình yêu

Buổi khám tâm lý đầu tiên

Buổi khám đầu tiên là bước nền tảng để bác sĩ hoặc nhà trị liệu hiểu rõ tình trạng của bạn. Thường thì khi đến phòng khám lần đầu thì bạn sẽ được yêu cầu điền các biểu mẫu thông tin cá nhân bao gồm các thông tin như:

• Lịch sử sức khỏe: Tiền sử bệnh lý cá nhân và gia đình, đặc biệt là những yếu tố liên quan tới các rối loạn tâm thần
• Tình trạng hiện tại: Các triệu chứng tâm lý, thể chất và hành vi xã hội.
• Thông tin bổ sung: Thói quen sinh hoạt, thuốc đang sử dụng và các sự kiện căng thẳng gần đây (như ly hôn, mất việc)

Sau đó, bạn sẽ gặp bác sĩ hoặc nhà trị liệu để thảo luận chi tiết. Buổi này thường kéo dài 50-90 phút, lâu hơn các buổi tiếp theo. Bởi lẽ vì chuyên gia cần nhiều thời gian hơn để thu thập thông tin ban đầu.

Gặp gỡ bác sĩ tâm lý

Các buổi trị liệu tâm lý định kỳ thường kéo dài 45-50 phút và diễn ra hàng tuần hoặc cách tuần, thời gian chính xác sẽ tùy theo phác đồ mà chuyên gia đặt ra và có thể thay đổi tùy tình huống. Trong các buổi này, bạn sẽ thảo luận sâu hơn về các vấn đề đã xác định, chia sẻ cảm xúc cũng như làm việc với nhà trị liệu để giải quyết các khó khăn và học cách để bản thân cảm thấy thoải mái hơn.

Xây dựng kế hoạch trị liệu tâm lý

Khi đã cùng bạn xác định được mục tiêu chính và phụ cho quá trình can thiệp thì  bạn và nhà trị liệu sẽ cùng xây dựng một kế hoạch trị liệu cá nhân hóa. Kế hoạch này bao gồm:

• Mục tiêu cụ thể, có thể tính bằng thời gian hoặc số phiên
• Phương pháp điều trị: Ở đây có thể là các liệu pháp tâm lý, thuốc hoặc kết hợp cả hai
• Lịch trình: Thông tin về lịch trình dự kiến của các phiên can thiệp thường sẽ là số buổi, tần suất (hàng tuần hay 2 tuần/lần thậm chí là một tháng một lần) cùng với thời gian dự kiến.

Xác định thời gian trị liệu

Chuyên gia hoặc bác sĩ sẽ tư vấn kỹ cho bạn về thường gia cần thiết để có thể làm dịu hay tốt hơn là đẩy lùi các rối loạn tâm lý. Tùy vào mức độ nghiêm trọng và phản ứng của bạn với phác đồ trị liệu thì con số này có thể tăng giảm, thường là

• Các vấn đề nhẹ, như lo âu tạm thời do căng thẳng: 6-25 buổi, kéo dài 2-6 tháng 
• Trầm cảm nặng hoặc rối loạn lưỡng cực: 1-2 năm hoặc hơn

Chuyên gia sẽ đánh giá tiến độ định kỳ (thường mỗi 3-6 tháng) và thông báo thời gian dự kiến để bạn chuẩn bị tâm lý. 

Chi phí khám tâm lý bao nhiêu tiền?

Chi phí khám tâm lý hiện tại sẽ dao động tùy thuộc vào cơ sở y tế, trình độ chuyên gia và thời gian mỗi buổi. Tại các phòng khám tư nhân, một buổi khám hoặc trị liệu kéo dài từ 60 đến 90 phút thường có giá từ 300.000 đến 1.500.000 VNĐ. Với các cơ sở y tế công lập thì con số này thường là từ 300.000 đến 500.000 cho một phiên.

Quy trình khám tâm lý là hành trình quan trọng giúp cá nhân nhận diện và giải quyết các vấn đề sức khỏe tinh thần thông qua sự hỗ trợ của bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý. Hãy nhớ rằng, tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý là dấu hiệu đầu tiên của sự hồi phục khi mở ra con đường dẫn đến sức khỏe tinh thần bền vững và cuộc sống hạnh phúc hơn.