Dấu hiệu trầm cảm

Mỗi năm có hơn 700.000 ca tự sát trên toàn cầu có nguyên nhân đến từ trầm cảm. Trầm cảm là một rối loạn tâm thần phổ biến, ảnh hưởng sâu sắc đến 3,8% dân số thế giới, tương đương khoảng 280 triệu người, theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đáng quan ngại hơn là những dấu hiệu trầm cảm thường bị xem nhẹ hay nhầm lẫn với những biến đổi cảm xúc thông thường. Để có thể sớm phát hiện nguy cơ trầm cảm ở chính bản thân và những người xung quanh thì bạn cần quan sát kỹ lưỡng những dấu hiệu bất thường mà TestSGN liệt kê trong bài viết dưới đây 

Trầm cảm là gì?

Trầm cảm là một rối loạn tâm trạng nghiêm trọng thay vì chỉ là một tình trạng tâm trạng nhất thời như nhiều người nhầm tưởng. Đặc trưng dễ nhận biết nhất của trầm cảm là cảm giác buồn bã kéo dài, mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích từ đó ảnh hưởng tiêu cực đến suy nghĩ lẫn hành vi của người mắc phải. Theo nhiều nghiên cứu thì 5% người trưởng thành và 5,7% người trên 60 tuổi đang phải đối mặt với căn bệnh này. Đặc biệt, phụ nữ có nguy cơ mắc trầm cảm cao gấp đôi so với nam giới.

Trong suốt cuộc đời thì con người sẽ phải trải qua rất nhiều biến cố, khó khăn từ đó tạo ra những cảm xúc mang thiên hướng tiêu cực như chán nản, buồn khổ hay chán nản. Thông thường thì những cảm xúc này sẽ có thời gian tồn tại ngắn trong khoảng từ vài giờ đến vài ngày và sau đó ta sẽ dần dần bình ổn trở lại. Tuy nhiên, không giống như những biến động cảm xúc thường thấy, trầm cảm khiến người mắc phải cảm thấy đau buồn trong hàng tháng hoặc thậm chí là hàng năm trời. 

Trong suốt các giai đoạn tiến triển của bệnh thì nhịp sống, các mối quan hệ của người mắc trầm cảm sẽ gặp nhiều ảnh hưởng xấu. Dễ thấy nhất là những hoạt động thường nhật như ăn, ngủ, giao tiếp đều sẽ trở nên khó khăn hơn khi duy trì, cuối cùng dẫn đến nhiều ảnh hưởng xấu cho sức khỏe thể chất. Trong trường hợp nặng thì đây còn là tiền đề cho các hành vi nguy hiểm như tự hại hoặc thậm chí là tự sát. 

Xem thêm: Tổng hợp các dấu hiệu nhiễm HIV sau 3 tháng bạn không nên bỏ qua

9 dấu hiệu trầm cảm nguy hiểm cần được cảnh báo

Dưới đây là 9 dấu hiệu cảnh báo nguy cơ trầm cảm mà bạn cần biết. Nếu nhận thấy từ năm triệu chứng trở lên xuất hiện trong vòng 2 tuần hoặc hơn thì chứng tỏ người có những dấu hiệu này cần được thăm khám và can thiệp sớm 

• Cảm giác buồn hoặc cảm xúc trống rỗng, chán nản thường xuyên và có thể quan sát được bởi cả người mắc và những người xung quanh 
• Không còn cảm thấy hứng thú với những sở thích, hoạt động mà trước đây người có triệu chứng vẫn thường làm 
• Sụt cân hoặc tăng cân quá nhanh (Thay đổi hơn 5% trọng lượng cơ thể trong một tháng), thường đi chung với việc giảm hoặc tăng quá cao cảm giác ngon miệng hầu như hằng ngày
• Mất ngủ hoặc ngủ nhiều hầu như hằng ngày. 
• Kích động hoặc phản ứng chậm hơn bình thường (gồm lời nói và các hành động trong đời sống) 
• Mệt mỏi hoặc mất năng lượng hầu như hằng ngày. 
• Cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi quá mức ngày qua ngày 
• Giảm khả năng suy nghĩ, tập trung chú ý hoặc khó đưa ra quyết định hằng ngày
• Ý nghĩ về cái chết thường xuyên và có ý định tự sát

Phân loại dấu hiệu trầm cảm

Các dấu hiệu trầm cảm thường tác động lên cuộc sống của người mắc một cách toàn diện kể cả về tâm lý, thể chất hay các tương tác xã hội. Ở mỗi người thì các triệu chứng trầm cảm có thể chỉ đơn giản là nằm ở một nhóm hoặc phức tạp hơn khi khu trú ở nhiều nhóm vấn đề khác nhau.  

1. Triệu chứng trầm cảm tâm lý

Có thể nói rằng nhóm triệu chứng tâm lý là một trong những đặc trưng dễ nhận thấy nhất của trầm cảm. Bởi thông qua việc có những rối loạn cảm xúc rõ rệt mà chủ yếu là buồn bã kéo dài, cảm giác vô vọng và bất lực trước cuộc sống sẽ thì ta có thể nắm bắt được phần nào tình trạng của trầm cảm ở người mắc. Ngoài ra thì nhóm triệu chứng tâm lý còn đặc trưng bởi 

• Cảm giác tự ti
• Mất hứng thú với mọi hoạt động, kể cả sở thích yêu thích trước đây
• Gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định
• Lo âu quá mức, suy nghĩ tiêu cực
• Có ý định tự hại hoặc tự sát

Xem thêm: Bạn có đang nhầm lẫn loét miệng HIV với lở miệng thông thường?

2. Triệu chứng trầm cảm thể chất

Khi tâm lý không ổn định thì các vấn đề thể chất cũng sẽ dần dần xuất hiện và có xu hướng nghiêm trọng hơn nếu không được can thiệp đúng cách

• Người bệnh thường di chuyển hoặc nói chậm chạp hơn bình thường, như thể thiếu năng lượng sống
• Mất cảm giác thèm ăn, dẫn đến sụt cân hoặc ăn quá nhiều do căng thẳng
• Táo bón, đau nhức cơ thể không rõ nguyên nhân
• Mệt mỏi kéo dài dù nghỉ ngơi đủ 
• Rối loạn giấc ngủ
• Ham muốn tình dục giảm sút, với phụ nữ thì có thể trải qua thay đổi bất thường trong chu kỳ kinh nguyệt

3. Triệu chứng trầm cảm xã hội

Một trong những nhóm triệu chứng trầm cảm thường bị bỏ qua nhiều nhất chính là tương quan xã hội. Nhìn chung thì những người đang sống với trầm cảm thường cảm thấy mệt mỏi với chính bản thân mình, từ đó dẫn đến sự thu rút trong xây dựng và duy trì các mối quan hệ bên ngoài, điển hình như là

• Tự cô lập, né tránh gặp gỡ bạn bè, gia đình hoặc tham gia các hoạt động chung. 
• Các mối quan hệ cá nhân thường gặp rắc rối do người bệnh trở nên nhạy cảm, dễ cáu gắt hoặc không muốn giao tiếp. 

Chính những hành vi này sẽ lại càng củng cố hơn niềm tin của người đang có trầm cảm về việc bản thân mình không có giá trị. Những suy nghĩ tiêu cực này dần dần sẽ khiến tình trạng bệnh càng trở nên nghiêm trọng hơn. 

Nguyên nhân gây trầm cảm

Các nghiên cứu chỉ ra rằng trầm cảm không phải là do một nguyên nhân duy nhất gây ra. Thay vào đó rối loạn này là kết quả của nhiều yếu tố tác động xuyên suốt lịch sử phát triển của người mắc, ngoài ra các sự kiện diễn ra bất ngờ cũng có thể là yếu tố chính kích thích sự bùng phát của trầm cảm. Dưới đây là một số tác nhân có thể thúc đẩy sự phát triển của các dấu hiệu trầm cảm

• Căng thẳng cuộc sống: Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu có thể thúc đẩy bùng phát hoặc làm tình trạng trầm cảm trở nên trầm trọng hơn. Thường các căng thẳng có thể xuất hiện từ các sự kiện đau buồn, mất mát hoặc từ công việc, tài chính hoặc thay đổi lớn trong cuộc sống.
• Yếu tố nhân cách và di truyền: Nhân cách đóng vai trò quan trọng trong cách chúng ta phản ứng với stress. Một số lý thuyết cho rằng có những kiểu nhân cách sẽ dễ bị ảnh hưởng bởi những thay đổi của cuộc sống hoặc cảm thấy khó cảm nhận được hạnh phúc hơn. Và thường thì nhóm này sẽ có nguy cơ mắc trầm cảm cao hơn. Ngoài ra thì yếu tố di truyền cũng được xác nhận là có ảnh hưởng ở một số khía cạnh 
• Thay đổi sau sinh và nội tiết tố: Ở phụ nữ, trầm cảm sau sinh là một nguyên nhân phổ biến khi ảnh hưởng đến khoảng 10-15% thai phụ. Sinh sản là một quá trình phức tạp và sẽ có nhiều biến động với cơ thế, đặc biệt là biến đổi hormone đột ngột. Và hậu quả của vấn đề này là thay đổi tâm trạng và tạo cơ hội để trầm cảm tiến triển.
• Sự cô đơn và cô lập xã hội: Cảm giác cô đơn là yếu tố nguy cơ mạnh mẽ, đặc biệt khi ai đó bị cắt đứt khỏi mạng lưới hỗ trợ từ gia đình, bạn bè hoặc cộng đồng.
• Lạm dụng rượu, ma túy và chất kích thích
• Bệnh tật mãn tính và sức khỏe thể chất

Điều gì xảy ra nếu bị trầm cảm

Cuộc sống của một người sau khi bị trầm cảm sẽ chỉ là bức tranh xám xịt với đặc trưng là cảm giác vô vọng, bất lực và không còn cảm thấy tận hưởng cuộc sống nữa. Không chỉ vậy, dấu hiệu trầm cảm còn khiến cơ thể người mắc mệt mỏi lẫn yếu đi dần, đây cũng là thời cơ cho nhiều vấn đề thể chất khác tấn công và gây nhiều hệ lụy nguy hiểm.

Trầm cảm là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng với các dấu hiệu đa dạng như tâm trạng buồn bã kéo dài, mất hứng thú, mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ hay cô lập xã hội. Nếu bạn hoặc người thân có các dấu hiệu trầm cảm trên thì việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần là cực kỳ cần thiết.