Các cách xét nghiệm giang mai chẩn đoán bệnh chính xác

Giang mai là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất hiện nay. Tuy nhiên, sự nguy hiểm của loại vi khuẩn này nằm ở chỗ có rất ít các dấu hiệu nhận biết nhiễm bệnh trong thời gian đầu, từ đó dẫn đến nhiều khó khăn trong việc xác định dựa trên triệu chứng. Cũng chính vì thế mà việc áp dụng các cách xét nghiệm giang mai là biện pháp hiệu quả nhất để tầm soát giang mai từ sớm, đồng thời tránh các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra cho nguời nhiễm.

Bệnh giang mai có nguy hiểm không?

Giang mai dù không phải là một bệnh lý mạn tính nhưng vẫn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người nhiễm. Thậm chí một số trường hợp còn dẫn đến nguy cơ tử vong cao, đặc biệt là với trẻ em thông qua việc lây nhiễm từ mẹ trong quá trình mang thai. 

Ngoài ra, giang mai sẽ ngày càng nguy hiểm hơn ở các giai đoạn tiến triển sau của bệnh. Vì thế việc sử dụng các cách xét nghiệm giang mai sớm để đưa ra được phác đồ phù hợp là cực kỳ quan trọng để bảo vệ tính mạng và cuộc sống của người nhiễm xoắn khuẩn giang mai.

Đối tượng nào có nguy cơ mắc bệnh?

Ai cũng có thể là đối tượng lây nhiễm của xoắn khuẩn giang mai, bất kể giới tính, độ tuổi hay tình trạng sức khỏe ở thời điểm hiện tại. Miễn là có những tiếp xúc với nguồn lây nhiễm như máu, dịch tiết hay qua đường từ mẹ sang con thì nguy cơ phơi nhiễm với bệnh đều là như nhau. Tuy vậy, nếu xét về khả năng dễ lây nhiễm thì những nhóm dưới đây thường bị xoắn khuẩn giang mai đe dọa nhiều hơn, gồm

• Quan hệ tình dục không an toàn
• Quan hệ với nhiều người 
• Có nhiễm HIV hoặc các bệnh nhiễm khuẩn khác
• Tiêm chích ma túy
• Phụ nữ mang thai
• Người đã từng quan hệ với người có giang mai
• Nhóm nam quan hệ đồng giới

Xét nghiệm giang mai là gì?

Cũng giống như nhiều xét nghiệm lâm sàng khác thì xét nghiệm giang mai là một loại thủ thuật y tế nhằm xác định một người có bị nhiễm giang mai hay không. Không chỉ giúp nhận biết được tình trạng mắc của cá nhân mà các cách xét nghiệm giang mai còn cho phép bệnh nhân và bác sĩ lên được phác đồ điều trị phù hợp trong thời điểm hiện tai. Nhờ đó mà duy trì sức khỏe cũng như đảm bảo tính mạng cho những trường hợp không may mắc phải giang mai.

Mục đích xét nghiệm giang mai để làm gì?

Mục đích tổng quan nhất của các xét nghiệm vẫn là để xác định giang mai. Nhưng mỗi một nhóm phương pháp đều hướng đến việc nhận biết bệnh thông qua các tác nhân khác nhau như protein, các kháng thể, xoắn khuẩn hay nhiều yếu tố đa dạng khác. Cũng chính vì lý do này mà các cách xét nghiệm giang mai thường là xét nghiệm huyết thanh (xét nghiệm máu) và bao gồm 2 bước khác nhau. Dưới đây là tên của một số các loại xét nghiệm giang mai phổ biến để bạn tham khảo, trong đó phổ biến nhất là các xét nghiệm tầm soát nhanh hoặc gián tiếp

1. Xét nghiệm tầm soát giang mai gián tiếp

• Xét nghiệm huyết thanh đặc hiệu.
• Xét nghiệm huyết thanh không đặc hiệu.

2. Xét nghiệm tầm soát giang mai trực tiếp

• Soi tìm xoắn khuẩn trên kính hiển vi.
• Xét nghiệm tìm kháng thể huỳnh quang trực tiếp (DFA-direct fluorescent antibody).
• Xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (NAATs – nucleic acid amplification tests)

3. Phương pháp xét nghiệm nhanh tầm soát giang mai

• Xét nghiệm nhanh đặc hiệu.
• Xét nghiệm nhanh không đặc hiệu.
• Xét nghiệm nhanh phối hợp.

Trường hợp nào cần thực hiện xét nghiệm giang mai

Có hai nhóm cần được thực hiện xét nghiệm giang mai sớm lần lượt là người có phơi nhiễm với xoắn khuẩn giang mai, không phân biệt nguồn lây, và thứ hai là phụ nữ đang trong giai đoạn mang thai 

Với nhóm có phơi nhiễm thì thường thì sau khi đã có tiếp xúc với nguồn lây nhiễm thì các triệu chứng như sốt, nhức đầu hoặc đau cơ, đau họng, sưng hạch, mệt mỏi. sẽ dần dần xuất hiện trong khoảng từ 2 – 3 tuần. Lúc này sẽ là thời điểm cần thiết để thực hiện các xét nghiệm nhằm phát hiện ra xoắn khuẩn giang mai. Tuy vậy, nếu nhận thấy bản thân có nguy cơ thì bạn cũng nên đến các cơ sở y tế để được xét nghiệm càng sớm càng tốt.

Giang mai là một trong những bệnh có tác động nguy hiểm đến phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh. Thế nên các chuyên gia khuyến cáo rằng khuyến cáo rằng tất cả thai phụ nên xét nghiệm bệnh giang mai trong lần khám thai đầu tiên. Ngoài ra, nhóm phụ nữ có nguy cơ cao sẽ cần lặp lại những xét nghiệm này ở tuần thai thứ 28 và ngay khi quá trình sinh nở xảy ra.

Các phương pháp xét nghiệm giang mai được áp dụng hiện nay

Nhờ vào sự phát triển của y học hiện đại mà ngày nay có nhiều cách xét nghiệm giang mai khác nhau để phát hiện sự xuất hiện của căn bệnh này. Mỗi một nhóm phương pháp sẽ truy vết xoắn khuẩn theo một cách riêng biệt hoặc kết hợp nhiều loại lại với nhau. Từ đó dẫn đến sự khác nhau về cả độ chính xác, thời gian thực hiện và thời gian cho kết quả của từng xét nghiệm. Tuy nhiên, bạn có thể yên tâm khi tất cả những test giang mai được lưu hành hiện tại đều có độ chính xác cực kỳ cao. Dưới đây là một số thông tin về các xét nghiệm thông dụng, lần lượt là

Xét nghiệm gián tiếp

Các xét nghiệm gián tiếp được thực hiện dựa trên ý tưởng tìm kiếm các kháng thể mà hệ miễn dịch tạo ra để chống lại xoắn khuẩn giang mai thay vì trực tiếp xem xét chúng. Bởi lẽ khi mà có bất kỳ một tác nhân nào xâm nhập từ bên ngoài vào thì cơ thể chúng ta cũng sẽ đều có những hành động đáp trả lại. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể dùng huyết tương để thực hiện xét nghiệm gián tiếp ở thời kỳ I và II của bệnh. Còn để chẩn đoán giang mai thần kinh hoặc giang mai thời kỳ III thì dịch não tủy có thể là mẫu bệnh phẩm phù hợp. 

Xét nghiệm huyết thanh không đặc hiệu

Xét nghiệm RPR (rapid plasma reagin card test) và VDRL (venereal disease research laboratory) là 2 loại xét nghiệm huyết thanh không đặc hiệu phổ biến nhất trong việc xác định giang mai ở người. Ở thời điểm hiện tại thì cả RPR và VDRL đều không còn được sử dụng nhiều trong việc chẩn đoán ban đầu nữa. Ngoài việc đã có các xét nghiệm khác độ tin cậy cao hơn thì hai cách xét nghiệm giang mai này có thể chẩn đoán nhầm bệnh với các tình trạng nhiễm trùng khác. Thế nên thay vì để xác định vì các nhân viên y tế sẽ dùng chúng để theo dõi mức độ đáp ứng điều trị đối với phác đồ điều trị bệnh. 

Xét nghiệm huyết thanh đặc hiệu

Có ba loại xét nghiệm huyết thanh đặc hiệu được sử dụng nhiều hiện nay là TPHA (treponema pallidum hemagglutionation’s assay), TPPA (treponema pallidum particle agglutination assay) và FTA abs (fluorescent treponema antibody absortion’s test). Xét nghiệm huyết thanh đặc hiệu thường được sử dụng như một cách để xác định lại tình trạng bệnh sau khi đã thực hiện các test khác như xét nghiệm huyết thanh không đặc hiệu.

Xét nghiệm trực tiếp

Đúng như cái tên của mình, xét nghiệm trực tiếp sẽ phát hiện sự tồn tại của xoắn khuẩn bên trong cơ thể của người bệnh. Một khi đã biết được tình trạng cũng như tải lượng của vi khuẩn thì cả nhân viên y tế và bệnh nhân đều có thể dễ dàng nắm được tình trạng bệnh. Từ đó có những can thiệp phù hợp với từng trường hợp khác nhau.

Xét nghiệm soi tìm xoắn khuẩn trên kính hiển vi

Xét nghiệm sử dụng kỹ thuật soi tìm xoắn khuẩn giang mai (Treponema pallidum) bằng kính hiển vi được đánh giá là một trong những phương pháp đặc hiệu nhất để xác định sự hiện diện của bệnh. Bởi lẽ, các bác sĩ có thể trực tiếp quan sát và kiểm tra tình trạng dựa trên mẫu bệnh phẩm. Tuy nhiên, với phương pháp này thì việc thu thập mẫu từ người bệnh sẽ cần diễn ra nhanh chóng vì xoắn khuẩn sẽ không thể tồn tại lâu trong môi trường thông thường.

Xét nghiệm tìm kháng thể huỳnh quang trực tiếp (DFA-direct fluorescent antibody)

Xét nghiệm tìm kháng thể huỳnh quang trực tiếp cũng là một trong các loại xét nghiệm có độ chính xác cao nhất hiện nay. Quy trình thực hiện xét nghiệm bắt đầu bằng việc lấy mẫu bệnh phẩm từ người bệnh. Sau đó, mẫu được được xử lý bằng cách nhuộm huỳnh quang thông qua hóa chất đặc biệt. Từ đó giúp gắn các phân tử phát sáng lên bề mặt xoắn khuẩn hoặc các kháng thể liên quan và khi kính hiển vi soi tới thì mắt thường có thể dễ dàng phát hiện hơn. 

Nhược điểm của DFA nằm ở việc quy trình xét nghiệm sẽ cần đến những trang thiết bị và chất hóa học cao cấp. Chính vì thế mà không có quá nhiều trung tâm có thể thực hiện được loại test này. 

Xét nghiệm khuếch đại axit nucleic (NAATs – nucleic acid amplification tests)

Xét nghiệm khuếch đại axit nucleic hay NAATs hoạt động dựa trên việc tìm kiếm các mảnh ADN của xoắn khuẩn giang mai tại những vị trí vết thương hoặc mô trên cơ thể người bệnh. Sự chính xác của xét nghiệm này sẽ phụ thuộc vào chất lượng của mẫu thử lấy được từ người bệnh, nhưng nhìn chung thì độ hiệu lực của NAAT vẫn rất cao. Dù vậy xét nghiệm khuếch đại axit nucleic thường không phải là lựa chọn phổ biến nhất do chi phí thực hiện tương đối cao hơn so với các loại test khác. 

Xét nghiệm nhanh chẩn đoán giang mai

Các xét nghiệm nhanh hiện là lựa chọn phổ biến nhất và được áp dụng ở nhiều trung tâm y tế lẫn cả các bệnh viện. Với độ chính xác có thể lên tới 98% và thời gian nhận kết quả nhanh chỉ khoảng 15 phút thì không hề khó hiểu khi các loại test này thường được dùng để định lượng giang mai trong cộng động. Hiện nay có 3 loại xét nghiệm nhanh được áp dụng trong quá trình tầm soát gồm

Xét nghiệm nhanh đặc hiệu

Với cơ chế tương tự xét nghiệm huyết thanh đặc hiệu thì loại xét nghiệm này có thể phát hiện sự xuất hiện của xoắn khuẩn giang mai nhưng không thể xác định là chúng còn hoạt động không. Thế nên test nhanh đặc hiệu sẽ được dùng kết hợp với nhiều phương pháp kiểm tra khác để có được kết quả tốt nhất.

Xét nghiệm nhanh không đặc hiệu

Xét nghiệm nhanh không đặc hiệu là phiên bản dễ thực hiện và tiện lợi hơn của các xét nghiệm không đặc hiệu thông thường. 

Xét nghiệm nhanh phối hợp đặc hiệu và không đặc hiệu

Sự kết hợp của cả hai dòng xét nghiệm sẽ giúp đem lại hiệu quả toàn diện hơn trong quá trình tầm soát giang mai ở người.

Quy trình xét nghiệm giang mai

Vì xoắn khuẩn giang mai không thể tồn tại quá lâu ở điều kiện bình thường nên quy trình xét nghiệm căn bệnh này thường được thực hiện nhanh bởi các bác sĩ hoặc nhân viên y tế. Dù mỗi một phương pháp sẽ có những quy trình chuẩn khác nhau nhưng nhìn chung thì có tất cả 4 bước chung cho mọi quy trình xét nghiệm

• Bước 1: Lấy mẫu xét nghiệm.
• Bước 2: Chuyển mẫu về phòng xét nghiệm.
• Bước 3: Tiến hành phân tích mẫu.
• Bước 4: Trả kết quả.

Một số lưu ý cần biết khi xét nghiệm chẩn đoán giang mai

Dù là sử dụng cách xét nghiệm giang mai nào đi nữa thì để có được kết quả tốt nhất bạn cũng sẽ cần lưu ý một số những điều dưới đây 

• Thời điểm lý tưởng để xét nghiệm giang mai là trong vòng từ 4 đến 6 tuần sau khi phơi nhiễm, tương ứng với khi các triệu chứng đầu tiên xuất hiện.
• Trước khi xét nghiệm thì người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về các loại thuốc đang sử dụng. Trong đó cả các loại thực phẩm chức năng cũng cần được liệt kê để đảm bảo hạn chế tối đa tình trạng dị ứng
• Tránh quan hệ tình dục nếu nghi ngờ có giang mai trước thời gian xét nghiệm.
• Nếu kết quả âm tính nhưng vẫn lo ngại nhiễm bệnh, người bệnh nên trao đổi thêm với bác sĩ để được tư vấn.
• Khi được chẩn đoán mắc giang mai thì bác sĩ sẽ lập kế hoạch điều trị và lịch tái khám để theo dõi cho đến khi bệnh khỏi hoàn toàn.

Cách đọc kết quả xét nghiệm giang mai

Nếu kết quả nhận về là “âm tính” thì người bệnh có thể không mắc giang mai. Nhưng trong trường hợp vẫn còn lo ngại hoặc đang ở nhóm có nguy cơ phơi nhiễm cao thì bệnh nhân có thể yêu cầu hoặc được yêu cầu thực hiện các xét nghiệm khác hoặc tái xét nghiệm trong thời gian gần nhất.

Nếu kết quả nhận về là “dương tính” thì có hai khả năng là người bệnh đang mắc hoặc đã từng mắc giang mai mà xoắn khuẩn vẫn còn hiện diện trong cơ thể. Lúc này bác sĩ sẽ thực hiện thêm các chẩn đoán hoặc cách cách xét nghiệm giang mai khác để xác định chính xác tình trạng bệnh.

Một số câu hỏi liên quan

1. Xét nghiệm giang mai bao lâu có kết quả?

Thời gian có kết quả xét nghiệm giang mai từ vài giờ đến vài ngày, tuỳ vào loại xét nghiệm. Các xét nghiệm chuyên môn có thể mất vài ngày, trong khi xét nghiệm nghiệm nhanh cho kết quả chỉ trong 15-20 phút và quan sát vi khuẩn dưới kính hiển vi cho kết quả sau 30 – 45 phút.

2. Xét nghiệm giang mai có cần nhịn ăn không?

Không cần nhịn ăn khi làm xét nghiệm giang mai. Xét nghiệm dựa trên dịch tiết từ tổn thương, mẫu bệnh phẩm khác hoặc máu không bị ảnh hưởng bởi thức ăn.

3. Xét nghiệm giang mai có đau không?

Xét nghiệm giang mai có thế gây đau nhẹ khi lấy mẫu máu, dịch tủy sống hay dịch tiết ở khu vực bị thương. Cảm giác đau thường nhẹ và chỉ giống như kiến cắn tại vị trí tiêm.

4. Xét nghiệm giang mai có chính xác không?

Kết quả xét nghiệm giang mai có thể không chính xác trong một số trường hợp. Xét nghiệm không đặc hiệu có thể cho kết quả âm tính giả ở những người có triệu chứng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao. Kết quả dương tính giả có thể xuất hiện ở những người đã điều trị giang mai. Chuyên gia y tế khuyên nên xét nghiệm sau 4 – 6 tuần phơi nhiễm hoặc 3 tháng nghi ngờ để đảm bảo tính chính xác cao.

Xét nghiệm chẩn đoán giang mai giúp phát hiện và xác định giai đoạn bệnh, hỗ trợ điều trị kịp thời để giảm thiểu tổn thương giang mai và giúp bệnh nhân trở lại cuộc sống bình thường. Phòng khám TestSGN là địa chỉ tin cậy cho nhiều khách hàng trong việc xét nghiệm và điều trị các vấn đề sức khỏe sinh lý nam. Với đội ngũ chuyên gia