Giang mai bẩm sinh: Dấu hiệu, triệu chứng, và cách điều trị

Giang mai là một trong những căn bệnh nguy hiểm có khả năng lây từ mẹ sang con nếu thai phụ không may nhiễm phải xoắn khuẩn trong thai kỳ. Giống như ở người trưởng thành thì giang mai bẩm sinh sẽ gây ra nhiều tác động nghiêm trọng đến sức khỏe và thậm chí là khả năng sinh tồn của thai nhi nếu mắc phải. Từ đó để lại nhiều di chứng nghiêm trọng và kéo dài cho sức khỏe của trẻ sơ sinh. Để phòng tránh nguy cơ từ căn bệnh này thì mọi bà mẹ đều cần xét nghiệm giang mai cũng như điều trị từ sớm để giảm nguy cơ lây sang con. 

Nguyên nhân gây bệnh giang mai ở trẻ sơ sinh

Xoắn khuẩn Treponema pallidum tồn tại trong cơ thể của người mẹ là nguyên nhân chính gây ra Giang mai bẩm sinh ở trẻ sơ sinh. Trong suốt giai đoạn mang thai, máu của người mẹ sẽ thường xuyên tiếp xúc với thai nhi từ đó tạo điều kiện cho tác nhân gây bệnh lan truyền. 

Việc truyền tải vi khuẩn thường sẽ đạt đỉnh điểm ở tháng 4 hoặc 5 của quá quá trình thai sản. Thế nên nếu không có các biện pháp phòng ngừa và điều trị phù hợp thì nguy cơ lây nhiễm giang mai trong giai đoạn này cho trẻ là cực kỳ cao.

Ngoài ra, tại thời điểm chuyển dạ thì khả năng khoắn khuẩn xâm nhập vào trẻ thông qua tiếp xúc với máu hoặc chất dịch từ mẹ cũng là hoàn toàn có thể . Đặc biệt là khi người nhiễm đã có sẵn các vết săng giang mai ở âm đạo hoặc ống sinh.   

Triệu chứng của bệnh giang mai bẩm sinh

Giang mai bẩm sinh được chia thành hai giai đoạn chính là giang mai bẩm sinh sớm và giang mai bẩm sinh muộn. Dù mỗi giai đoạn đều có thời gian khởi phát khác nhau, nhưng những hậu quả mà chúng để lại cho sự phát triển lẫn sức khỏe của trẻ đều vô cùng nghiêm trọng.

Giang mai bẩm sinh sớm

Với trường hợp giang mai bẩm sinh sớm thì các triệu chứng sẽ xuất hiện trên cơ thể trẻ sau khoảng 3 tháng kể từ lúc sinh cũng như kéo dài trong suốt 2 năm đầu đời. Da cũng như các cơ quan trong cơ thể trẻ sơ sinh sẽ là các vị trí chịu nhiều tác động tiêu cực nhất từ xoắn khuẩn mà cụ thể là 

• Tổn thương da và niêm mạc:
• Phát ban, nổi mụn hoặc bọng nước
• Mụn phỏng loét ở các vùng niêm mạc.
• Da nhăn nheo bất thường
• Chảy nước mũi có mủ hoặc lẫn máu dẫn đến nghẹt mũi.
• Xuất huyết dưới da hoặc ở các cơ quan nội tạng
• Gan và lách to bất thường.

Bên cạnh đó thì trẻ mắc giang mai bẩm sinh sớm thường còi cọc do suy dinh dưỡng, chậm tăng cân đồng thời khó đạt được các mốc phát triển như trẻ bình thường. Nếu không được điều trị kịp thời thì bệnh có thể gây nên nhiều biến chứng nguy hiểm khác như viêm màng não hay khuyết tật trí tuệ.

Giang mai bẩm sinh muộn

Giang mai bẩm sinh muộn sẽ khởi phát trong vòng 2 năm đầu đời và kéo dài về sau. Thế nên hậu quả của vấn đề này thường liên quan đến những tổn thương nghiêm trọng ở cấu trúc và chức năng của cơ thể trẻ, điển hình như:

• Tổn thương vùng mũi: Vết loét sâu ở mũi và vách ngăn mũi, ăn mòn mô dẫn đến biến dạng nghiêm trọng
• Tổn thương xương và vòm miệng: Tổn thương cứng ở vòm miệng và màng xương, gây lõm ở vùng xương trán và xương đỉnh, ảnh hưởng đến cấu trúc khuôn mặt.
• Bất thường ở răng và miệng: răng cửa trên có hình răng cưa, khuyết ở mép (răng cửa Hutchinson)
• Vết nứt hoặc loét quanh miệng, gây sẹo và biến dạng.
• Tình trạng “gương mặt chó bulldog” do hàm trên kém phát triển, dẫn đến cấu trúc mặt bất thường.
• Tổn thương mắt: Viêm giác mạc kẽ tái phát, để lại sẹo giác mạc, suy giảm thị lực, teo dây thần kinh thị giác
• Tổn thương thính giác:
• Biến chứng thần kinh (giang mai thần kinh dạng Tabes):
• Liệt, teo cơ, mất điều hòa vận động.
• Mất phản xạ ở chi dưới, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng di chuyển và phối hợp.

Bệnh giang mai bẩm sinh có chữa được không?

Giang mai nói chung hay giang mai bẩm sinh nói riêng đều có thể được điều trị bằng kháng sinh kết hợp với những phương pháp xử lý theo triệu chứng. Tuy nhiên, ở mỗi một giai đoạn tiếp cận thì quá trình này có thể đơn giản hoặc phức tạp và yêu cần nhiều thời gian hơn

Điều trị khi mẹ đang mang thai

Giang mai bẩm sinh có thể được chẩn đoán qua các dấu hiệu lâm sàng và xét nghiệm huyết thanh học để phát hiện những dấu hiệu của bệnh. Nếu kết quả là dương tính thì người mẹ sẽ được điều trị sớm bằng kháng sinh Penicillin để ngăn lây truyền sang thai nhi.

Điều trị giang mai bẩm sinh sớm

Thông thường thì khi trẻ sơ sinh được xác định nhiễm giang mai bẩm sinh sớm thì bác sĩ sẽ chỉ định dùng kháng sinh Penicillin ngay từ những ngày đầu đời. Ngoài ra thì trẻ cũng sẽ cần được theo dõi và xét nghiệm định kỳ để đánh giá tiến triển bệnh, từ đó đưa ra kế hoạch chăm sóc phù hợp.

Điều trị bệnh giang mai bẩm sinh muộn

Tương tự nhưng những trường hợp khác thì giang mai bẩm sinh muộn vẫn sẽ được điều trị bằng kháng sinh Penicillin. Sau liệu trình, trẻ sẽ được xét nghiệm để chắc chắn là xoắn khuẩn đã được xử lý hết và cần được theo dõi định kỳ để đảm bảo không tái phát.

Hướng dẫn phòng ngừa bệnh giang mai bẩm sinh

Để phòng ngừa giang mai bẩm sinh thì bà mẹ cần xét nghiệm sàng lọc giang mai đúng kỳ hạn, đặc biệt là trước khi sinh để phát hiện sớm và ngăn lây nhiễm cho trẻ. Ngoài ra thì ta sẽ cần cần quan hệ tình dục an toàn với bao cao su, chung thủy một vợ một chồng, khám và sàng lọc giang mai trước khi mang thai để đảm bảo không bị lây nhiễm. Trong trường hợp không may mắc giang mai thì việc tuân thủ nghiêm ngặt liệu trình điều trị là cực kỳ cần thiết 

Tuy giang mai bẩm sinh là một vấn đề bệnh lý nghiêm trọng nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm. Việc sàng lọc giang mai định kỳ cho phụ nữ mang thai cũng như điều trị kịp thời bằng Penicillin cho mẹ và trẻ là yếu tố then chốt để ngăn lây nhiễm và giảm thiểu biến chứng trong các trường hợp đã bị lây nhiễm.