Khi nào nên trị liệu cặp đôi?

Không có mối quan hệ tình cảm nào là hoàn hảo hay luôn suôn sẻ. Dù yêu nhau đến đâu, các cặp đôi cũng sẽ có lúc đối mặt với hiểu lầm, mâu thuẫn hay cảm giác xa cách. Tuy nhiên, thay vì để những vấn đề âm ỉ phá hủy kết nối giữa hai người, trị liệu cặp đôi có thể là một bước đi đúng đắn giúp bạn và người ấy thấu hiểu và đồng hành trở lại. Trong bài viết này, TestSGN sẽ cùng bạn tìm hiểu: khi nào là lúc nên cân nhắc gặp chuyên gia trị liệu cho mối quan hệ tình cảm.

Khi nào bạn nên cân nhắc trị liệu cặp đôi?

Trong mối quan hệ lãng mạn chắc hẳn ai cũng sẽ mong muốn chuyện tình cảm của mình luôn hạnh phúc và tích cực, thế nhưng cuộc sống sẽ có những lúc “lên và xuống” khiến cho chúng ta khó kiểm soát được mọi thứ, kể cả tình cảm của cả hai. Tuy nhiên có một lựa chọn để có thể hỗ trợ cho mối quan hệ của cả hai, đó là tìm kiếm dịch vụ trị liệu cặp đôi khi mối quan hệ xuất hiện những khó khăn mà cả hai dường như không thể tự giải quyết được.

• Xem thêm: Trị liệu cặp đôi không chỉ dành cho người kết hôn

Vì sao các cặp đôi nên trị liệu sớm?

Theo một nghiên cứu mới nhất được công bố trên tạp chí Trị Liệu Hôn Nhân Và Gia Đình năm 2020, trung bình các cặp đôi ở Mỹ thường tìm kiếm đến dịch vụ trị liệu cho cặp đôi sau khoảng 2.68 năm kể từ khi xuất hiện các vấn đề mà không thể giải quyết. Vậy khi nào là lúc chúng ta sẽ cần đến dịch vụ trị liệu cho cặp đôi?

Thời gian nào cần đến dịch vụ trị liệu cặp đôi

Sẽ không có một con số chung nào về thời gian khuyến khích các cặp đôi phải sử dụng dịch vụ này cả vì mỗi cặp đôi sẽ có một câu chuyện riêng và “thời điểm” riêng để cần đến nó. Các cặp đôi tốt hơn nên tìm đến dịch vụ này trước khi họ nghĩ rằng họ thật sự “cần”. Hầu hết các chuyên gia tin rằng trị liệu có thể là một phần quan trọng hữu ích trong mối quan hệ của bạn. Hầu hết các vấn đề của một cặp đôi đều bắt đầu từ những thứ nhỏ nhặt và sau đó lớn dần lên khi chúng không được giải quyết. 

4 yếu tố nguy cơ đe dọa mối quan hệ

Để hình dung rõ hơn về thời điểm nào mới cần đến trị liệu cặp đôi, nhà trị liệu cặp đôi nổi tiếng John Gottman đề xuất về bốn yếu tố nguy cơ cảnh báo cho “ngày tàn” của mối quan hệ bao gồm:

• Chỉ trích: Đổ lỗi cho những đặc điểm tính cách tiêu cực của đối tác vì những xung đột của cả hai. 
• Khinh thường: Cảm thấy vượt trội hơn đối tác của mình, chế giễu họ và tỏ ra xấu tính. 
• Tính phòng thủ: Từ chối chấp nhận lời phê bình hay góp ý của đối tác và tấn công lại thay vì lắng nghe. 
• Chiến tranh lạnh: Cắt đứt giao tiếp, rút lui và từ chối liên lạc hoàn toàn. 

Điều quan trọng là phải hiểu rằng Gottman không cho rằng có các phản hồi mang tính phê bình là xấu. Cặp đôi trao đổi với nhau về những gì hoạt động kém hiệu quả là điều tự nhiên, lành mạnh và cần thiết. Kiểu chỉ trích làm phá hủy mối quan hệ là kiểu chỉ tập trung vào con  người thay vì vào các vấn đề hoặc hành vi cụ thể. 

Ví dụ, bạn và người yêu đang có mâu thuẫn nhỏ về việc lựa chọn phim để xem cùng nhau, việc bạn nói với đối tác của bạn rằng: “Anh là một người ích kỷ” sẽ có hại hơn là nói: “Ước gì anh có thể để em chọn phim thường xuyên hơn”. Khi chúng ta chỉ tập trung vào phê bình các hành vi thì sẽ dễ dàng để đưa ra các giải pháp hơn. Ở đây, việc tìm ra cách khắc phục chuyện “Anh thường dành trọn bộ phim mà chúng ta xem cùng nhau” sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc tìm ra cách khắc phục chuyện “Anh thật ích kỷ”.

Ta rất dễ bực bội với một người khiến ta cảm thấy bản thân mình là người xấu và càng khó hơn để làm việc với một người không chịu thay đổi những điều họ đã làm khiến ta tổn thương. Chiến tranh lạnh, hoặc đối xử im lặng với ai đó và thậm chí từ chối thảo luận về một vấn đề, cũng có tác động tương tự như vậy. Khi bạn không thể thừa nhận hoặc giải quyết các vấn đề vốn dĩ có thể khắc phục được, kết quả là sự thù địch, oán giận và xa lánh sẽ ngày càng gia tăng.

 Nếu bạn hoặc đối tác thường xuyên có những lời xúc phạm cá nhân gây tổn thương, không bao giờ giải quyết được cuộc tranh luận và để cho cuộc chiến kết thúc trong sự im lặng chán chường thì mối quan hệ của bạn đang gặp rắc rối và bạn có thể cần gặp một chuyên gia trị liệu cặp đôi. Một dấu hiệu báo động đỏ khác là khi cả hai bạn đã mất đi khiếu hài hước và bạn không bao giờ xin lỗi nhau một cách chân thành. 

Chuyện giành nhau chọn phim để xem cũng là một ví dụ điển hình rằng từ những câu chuyện tưởng chừng như “bé tí” hằng ngày, chúng đều có thể góp phần tác động tích cực hoặc tiêu cực đến chất lượng mối quan hệ. Công việc của nhà trị liệu cặp đôi là sẽ cùng hai bạn tìm ra những cách thức tương tác “có vấn đề” này để giúp giải quyết cũng như phòng ngừa mâu thuẫn tương tự sẽ xảy ra trong tương lai.

Những câu hỏi nên đặt ra trước khi bắt đầu trị liệu

Một số câu hỏi quan trọng cần suy nghĩ khi bạn quyết định có nên gặp nhà trị liệu hay không bao gồm: 

• Cả hai đã có vấn đề hay mâu thuẫn bao lâu rồi? 
• Cả hai bạn có muốn cứu vãn mối quan hệ không? (câu hỏi này quan trọng vì nó quyết định đến sự sẵn sàng và nỗ lực của cả hai để cải thiện mối quan hệ)
• Các trận cãi vã của hai bạn có bao giờ trở nên bạo lực không? Có yếu tố lạm dụng hoặc bạo hành không? 
• Cả hai bạn có cảm thấy hy vọng rằng mình có thể cứu vãn mối quan hệ không? 
• Có phải một hoặc cả hai bạn hoàn toàn đổ lỗi cho người còn lại về các vấn đề? 
• Cả hai bạn có vấn đề sức khỏe hành vi cá nhân nào cần phải giải quyết không? 

Câu trả lời của bạn cho những câu hỏi này có thể giúp bạn quyết định nên đi tham vấn trị liệu, chia tay hay cố gắng tự khắc phục vấn đề của mình. Nói chung, bạn không nên cố gắng tự mình giải quyết mọi thứ nếu

• “Cuộc chiến” của bạn đáng sợ, bạo lực hoặc có yếu tố lạm dụng; 
• Bạn đã cố gắng nhưng không thể khắc phục được vấn đề của mình trong một thời gian dài; 
• Một hoặc cả hai bạn có vấn đề về sức khỏe tâm thần hoặc sử dụng chất kích thích mà bạn không thể giải quyết. (Trị liệu cặp đôi có thể hiệu quả khi một hoặc cả hai bạn có vấn đề về sức khỏe hành vi, nhưng chỉ khi nào hai bạn đang tích cực giải quyết và điều trị những vấn đề đó cho cá nhân bản thân mình bên cạnh việc trị liệu cho cặp đôi.) 

Các tình huống cụ thể nên cân nhắc trị liệu cặp đôi

Một số tình huống chi tiết hơn như:

• Giao tiếp kém với người yêu, bạn đời.
• Cảm thấy buồn chán hoặc tê liệt về mối quan hệ của mình
• Muốn học cách giải quyết xung đột lành mạnh 
• Cứ tranh cãi lặp đi lặp lại nhiều chủ đề mà không có giải pháp
• Mong muốn cải thiện mối quan hệ của mình 
• Cảm thấy xa cách với đối tác của mình
• Cảm thấy như bạn không nhận được thứ mình cần (ví dụ: thời gian hoặc tình cảm) 
• Xử lý một sự kiện lớn trong đời (như chuyển nhà, một công việc mới hoặc một quyết định khó khăn) 
• Xoay sở với quá trình chuyển đổi từ vai trò vợ/chồng sang vai trò làm cha/mẹ
• Xoay sở với quá trình chuyển đổi từ vai trò làm cha mẹ sang lúc con cái rời nhà tự lập
• Sự hiện diện của sự phản bội (ngoại tình hoặc không chung thủy) 
• Cân nhắc ly hôn hoặc chia tay
• Mong muốn tạo dựng một nền tảng vững chắc trước hôn nhân (tư vấn trước hôn nhân) 
• Cảm thấy quá gắn bó với nhau (đồng phụ thuộc)
• Sự hiện diện của những tổn thương hoặc sang chấn trong quá khứ xuất hiện trong mối quan hệ của bạn

Trị liệu cặp đôi không phải là “sửa” người còn lại

Một trong những yếu tố quan trọng nhất quyết định việc trị liệu cặp đôi có thành công hay không là thái độ của hai bạn với nhau và với mối quan hệ. Nhiều người thường mắc sai lầm khi hy vọng chuyên gia trị liệu sẽ chọn một người và cố gắng “sửa chữa” người còn lại cho “đúng”. Nhưng đó không phải là cách mà trị liệu cặp đôi diễn ra. Trị liệu cặp đôi chỉ có tác dụng khi cả hai bạn đều sẵn sàng thay đổi hành vi của mình và hướng đến một mục tiêu chung.

Trị liệu cặp đôi không phải là cứu cánh cuối cùng, mà là cơ hội để bắt đầu lại, một cách chủ động và có hiểu biết. Nếu bạn và người yêu đang cảm thấy “bế tắc” trong việc kết nối, giao tiếp hay vượt qua tổn thương trong quá khứ, thì đừng đợi đến lúc mọi thứ rạn vỡ mới tìm kiếm sự hỗ trợ. Tại TestSGN, đội ngũ chuyên gia trị liệu luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn, để lắng nghe, thấu hiểu và cùng bạn thiết lập một mối quan hệ tình cảm lành mạnh và bền vững hơn.

• Xem thêm: Tham vấn trị liệu

Nguồn tham khảo

1. Benson, L. A., McGinn, M. M., & Christensen, A. (2012). Common Principles of Couple Therapy. Behavior Therapy, 43(1), 25–35. https://doi.org/10.1016/j.beth.2010.12.009
2. Doherty, W. J., Harris, S. M., Hall, E. L., & Hubbard, A. K. (2021). How long do people wait before seeking couples therapy? a research note. Journal of Marital and Family Therapy, 00:1(9). https://doi.org/10.1111/jmft.12479
3. Lebow, J. L., Chambers, A. L., Christensen, A., & Johnson, S. M. (2011). Research on the Treatment of Couple Distress. Journal of Marital and Family Therapy, 38(1), 145–168. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.2011.00249.x