Trầm cảm là gì? Triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Trầm cảm là gì? Thoạt đầu có vẻ giống như là một trạng thái tâm lý nhưng trên thực tế đó là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng, được đặc trưng bởi trạng thái buồn bã kéo dài, mất hứng thú hoặc niềm vui trong các hoạt động hàng ngày, và cảm giác trống rỗng hoặc tuyệt vọng về cuộc sống. Có thể đây là một rối loạn phổ biến nhưng không vì thế mà ta có thể xem thường những hậu quả nghiêm trọng mà trầm cảm đem lại cho những người mắc phải. Trong những trường hợp nghiêm trọng, trầm cảm có thể dẫn đến ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc hành vi tự tử. Thế nên những kiến thức về trầm cảm có trong bài viết này sẽ rất hữu ích cho bạn để tự chăm sóc sức khỏe tâm thần chính bản thân mình và những người xung quanh. 

Tìm hiểu chung trầm cảm

Không thể phủ nhận rằng trầm cảm là một trong những rối loạn tâm trạng dễ bắt gặp nhất hiện nay, cả về sự nổi tiếng trên các phương tiện truyền thông lẫn số lượng người mắc đang ngày càng tăng lên hiện nay. Từ đó dẫn đến rất nhiều người bắt đầu tìm hiểu về trầm cảm là gì hay các vấn đề mà rối loạn này mang lại. Nhưng dù có phổ biến ra sao thì không thể phủ nhận rằng trầm cảm vẫn là một rối loạn tâm thần cần được can thiệp và hoàn toàn có thể dẫn đến những hành vi tự hủy hoại bản thân nếu bị phớt lờ. 

Người mắc trầm cảm thường trải qua cảm giác buồn bã kéo dài, mất hứng thú với các hoạt động từng yêu thích, và có thể cảm thấy trống rỗng, vô vọng hoặc mất động lực. Tuy nhiên, không ít người bệnh lại không hề tỏ ra bất kỳ dấu hiệu nào ra bên ngoài và vẫn thể hiện sự tích cực trong các hoạt động và tương tác với bên ngoài. Cũng vì lý do này mà trừ bản thân người mắc thì việc nhận diện và hỗ trợ trầm cảm không hề đơn giản mà sẽ cần sự can thiệp của cả bác sĩ và các chuyên gia tâm lý

. 

Triệu chứng trầm cảm

Sau khi biết được trầm cảm là gì thì ta sẽ cần biết thêm về các triệu chứng của rối loạn này. Để được chẩn đoán mắc trầm cảm theo các tiêu chuẩn y khoa thì các triệu chứng đặc trưng được liệt kê trong các cẩm nang như DSM-5 hay IVD sẽ phải kéo dài liên tục ít nhất hai tuần cũng như gây ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống hàng ngày của người mắc. 

Xem thêm: Trị Liệu Cặp Đôi LGBT Cần Những Gì?

Những dấu hiệu và triệu chứng của trầm cảm

Trầm cảm không chỉ là cảm giác buồn bã tạm thời mà là một tình trạng kéo dài, có thể kéo dài hàng tuần, hàng tháng hoặc thậm chí nhiều năm nếu không được can thiệp kịp thời. Và 

• Buồn bã dai dẳng hoặc cảm giác trống rỗng: Người bệnh thường xuyên cảm thấy buồn bã, lo lắng hoặc trống rỗng trong tâm hồn, không tìm thấy niềm vui trong cuộc sống, bất kế cuộc sống xung quanh họ có ra sao đi nữa
• Tâm trạng bi quan, tuyệt vọng: Người mắc sẽ có như cảm giác rằng mọi thứ đều vô nghĩa cũng như mất đi hy vọng về tương lai. Ngoài ra cảm giác không thấy lối thoát cho các vấn đề cá nhân cũng thường hiện diện.
• Dễ cáu gắt hoặc kích động: Người đang gặp vấn đề với trầm cảm có thể trở nên nhạy cảm, dễ nổi nóng hoặc bực bội ngay cả với những tình huống nhỏ nhặt. Điều này khác biệt với những nhận định rằng người mắc trầm cảm thường lờ đờ và không có phản ứng mạnh.
• Cảm giác tội lỗi, vô dụng hoặc bất lực: Người bệnh thường tự trách bản thân, cảm thấy mình vô giá trị 
• Mất hứng thú với các hoạt động yêu thích: Không còn quan tâm đến sở thích, công việc, hoặc các hoạt động xã hội từng mang lại niềm vui cho người mắc
• Mệt mỏi hoặc giảm năng lượng: Cảm giác kiệt sức liên tục, thiếu năng lượng để thực hiện các công việc hàng ngày, ngay cả những việc đơn giản.
• Khó tập trung hoặc đưa ra quyết định: Một trong những hậu quả phổ biến của trầm cảm là người mắc sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc ghi nhớ thông tin, tập trung vào công việc và đặc biệt là đưa ra các quyết định, dù là nhỏ nhất.
• Rối loạn giấc ngủ: Một rối loạn cũng có thể là một triệu chứng của một rối loạn khác. Thế nên người trầm cảm sẽ thường phải đối mặt với rối loạn giấc ngủ cùng những triệu chứng như mất ngủ, thức giấc giữa đêm hoặc sáng sớm mà không ngủ lại được. Một số trường hợp có thể ngủ quá nhiều nhưng vẫn cảm thấy mệt mỏi.
• Thay đổi khẩu vị và cân nặng: Thay đổi khẩu vị và cân nặng thường là nhóm triệu chứng dễ nhận thấy vì những tác động trực tiếp của nó đến hành vi và cơ thể của người mắc. Điển hình như mất cảm giác thèm ăn dẫn đến sụt cân, hoặc ăn quá nhiều dẫn đến tăng cân bất thường.
• Ý nghĩ về cái chết hoặc tự tử: Đây là một trong những dấu hiệu nguy hiểm nhất của trầm cảm là liên quan đến ý nghĩ tự sát. Người bệnh có thể thường xuyên nghĩ về cái chết hoặc cảm thấy cuộc sống không đáng sống thậm chí là lên kế hoạch hoặc cố gắng tự tử.
• Các triệu chứng thể chất vô căn (không rõ nguyên nhân và không đến từ các bệnh lý thể chất): Đau đầu, chuột rút, đau cơ hoặc các vấn đề tiêu hóa như táo bón, tiêu chảy kéo dài, không cải thiện dù đã điều trị, và không có nguyên nhân y khoa rõ ràng.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Một sai lầm của nhiều người là đợi đến khi các triệu chứng của trầm cảm đã trở nên nghiêm trọng rồi thì mới tìm đến các chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần. Ở những giai đoạn sau thì việc điều trị sẽ khó khăn và phức tạp hơn rất nhiều so với khi can thiệp từ sớm. 

Xem thêm: Chemsex là gì? Lý do và những ảnh hưởng tâm lý

Chính vì thế nên ngay khi nhận thấy bản thân hoặc người xung quanh có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nào của trầm cảm đã được nêu ở trên thì tốt nhất là cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý để được thăm khám và đánh giá tình trạng sớm nhất. Việc được hỗ trợ kịp thời và điều trị đúng cách sẽ giúp giảm nguy cơ bệnh tiến triển nặng, ngăn ngừa các biến chứng nghiêm trọng 

Nguyên nhân trầm cảm

Để hiểu rõ hơn về trầm cảm là gì thì việc tìm hiểu về nguyên nhân của vấn đề này cũng khá là quan trọng. Trên thực tế thì vẫn chưa thể xác định đâu là nguyên nhân đơn lẻ chính yếu gây ra trầm cảm. Thay vào đó rối loạn này có thể xuất phát từ sự kết hợp của các yếu tố sinh học (như mất cân bằng hóa học trong não), di truyền, môi trường (như áp lực công việc, mất mát người thân) và tâm lý cá nhân. Cũng chính vì thế mà việc can thiệp sẽ cần những tác động toàn diện thay vì chỉ tập trung vào một số khía cạnh cụ thể.

Với câu hỏi trầm cảm là gì thì đây là một rối loạn tâm trạng nghiêm trọng, đặc trưng bởi cảm giác buồn bã kéo dài, mất hứng thú với cuộc sống, và các triệu chứng ảnh hưởng đến cả thể chất lẫn tinh thần. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu, tìm kiếm sự hỗ trợ từ bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý sẽ giúp người bệnh có thể phục hồi, cải thiện sức khỏe tâm lý và lấy lại cân bằng trong cuộc sống.