Cách điều trị trầm cảm hiệu quả giúp bệnh nhân nhanh

Vì là một rối loạn tâm thần nghiêm trọng nên ngay khi có các dấu hiệu khởi phát thì ta sẽ cần can thiệp và điều trị trầm cảm càng sớm càng tốt để hạn chế tối đa những hậu quả mà bệnh để lại. Quá trình này thường không hề đơn giản và sẽ cần đến sự kết hợp của nhiều liệu pháp khác nhau, một số trường hợp còn có thể sẽ phải dùng đến thuốc và các phương pháp can thiệp y học khác. Để có được một góc nhìn tổng quan nhất về lộ trình điều trị cũng như các lưu ý liên quan thì bạn nên tham khảo qua những thông tin mà TestSGN cung cấp trong bài viết ngày hôm nay.

Rối loạn trầm cảm có chữa được không?

Nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách thì người mắc trầm cảm có thể phục hồi và trở lại cuộc sống bình thường. Hay nói cách khác là trầm cảm hoàn toàn có thể chữa được thông qua các phương pháp như tâm lý trị liệu hay dùng thuốc 

Tuy nhiên, cần lưu ý là trầm cảm có thể tái phát đặc biệt khi gặp căng thẳng hoặc không duy trì điều trị. Thế nên việc điều trị trầm cảm không chỉ dừng lại ở việc cải thiện các triệu chứng xuất hiện trong từng giai đoạn khác nhau mà còn là phòng ngừa việc rối loạn này quay trở lại. Vì vậy, ngay khi các dấu hiệu như buồn bã, mất hứng thú hoặc mệt mỏi quay trở lại thì người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý để được hỗ trợ kịp thời nhằm ngăn ngừa tình trạng rối loạn trở nặng và đảm bảo quá trình phục hồi hiệu quả nhất.

Xem thêm: Trị liệu tâm lý có hiệu quả không?

Tiên lượng điều trị từng giai đoạn của bệnh trầm cảm

Khi tiên lượng điều trị trầm cảm thì các chuyên gia thường căn cước vào một số yếu tố chính để lên phác đồ sao cho phù hợp và gia tăng đáng kể khả năng phục hồi ở người bệnh. Những yếu tố chính bao gồm:

• Mức độ nghiêm trọng và loại trầm cảm: Với những trường hợp nhẹ hay mới khởi phát thì việc kết hợp tâm lý trị liệu với thay đổi lối sống có thể cải thiện đáng kể các triệu chứng. Tuy nhiên trầm cảm nặng hoặc kéo dài lại đòi hỏi sự can thiệp của thuốc và các liệu pháp chuyên sâu hơn.
• Thời gian xảy ra trầm cảm: Trầm cảm thông thường thường có tiên lượng tốt hơn nếu được điều trị sớm. Ngược lại, trầm cảm mãn tính kéo dài nhiều năm thì luôn khó điều trị hơn và cần theo dõi liên tục.
• Tình trạng điều trị: Nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời bởi bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý thì thường tiên lượng điều trị sẽ khả quan hơn
• Rối loạn đồng mắc: Trầm cảm thường đi kèm các rối loạn tâm thần khác như lạm dụng chất gây nghiện, rối loạn lo âu hoặc rối loạn lưỡng cực, từ đó làm phức tạp quá trình điều trị và giảm tiên lượng tốt. 

5 cách điều trị trầm cảm theo chuyên gia

Thông thường thì các chuyên gia và bác sĩ sẽ sử dụng một hoặc kết hợp nhiều phương pháp trong 5 phương pháp can thiệp và điều trị trầm cảm phổ biến dưới đây. Hiện nay, bên cạnh thuốc thì các liệu pháp tâm lý và cả các thủ thuật can thiệp y khoa cũng đang được sử dụng để đẩy lùi các tác động của trầm cảm

1. Tâm lý trị liệu

Tâm lý trị liệu là hình thức can thiệp ở khía cạnh tâm lý bằng lời nói và các công cụ đã được kiểm chứng bằng khoa học. Các chuyên gia tâm lý sẽ giúp người bệnh hiểu rõ hơn về sức khỏe tinh thần, hoàn cảnh cá nhân và cách đối mặt với căng thẳng trong nhiều trường hợp khác nhau. Lợi ích của tâm lý trị liệu thường là hơi thông cảm xúc, xây dựng kỹ năng ứng phó và tăng cường sự tự tin, từ đó cải thiện tâm trạng và khả năng làm chủ cảm xúc ở người trầm cảm.

2. Thuốc chống trầm cảm

Thuốc chống trầm cảm điều chỉnh sự mất cân bằng hóa học trong não, đặc biệt là các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin và norepinephrine. Khi những hóa chất này đã được kiểm soát thì các triệu chứng trầm cảm cũng sẽ thuyên giảm. Tuy nhiên, thuốc có thể gây tác dụng phụ như buồn nôn, mất ngủ hoặc tăng cân. Nhìn chung thì những tác dụng này thường giảm dần theo thời gian nhưng vẫn có thể ảnh hưởng khá nhiều thời gian đầu.

3. Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT)

Liệu pháp hành vi nhận thức (CBT) là một liệu pháp được xếp vào nhóm tâm lý trị liệu. CBT hoạt động dựa trên ý tưởng rằng con người có những suy nghĩ tiêu cực xuất hiện tự động và đó là nguyên nhân gây nên bệnh lý như trầm cảm. Thế nên việc nhận diện và thay đổi các suy nghĩ này sẽ giúp cải thiện đáng kể tình trạng bệnh lý.

4. Trị liệu giữa các cá nhân (IPT)

Trị liệu giữa các cá nhân (IPT) tập trung vào cải thiện các mối quan hệ xã hội và tương tác cá nhân. Từ đó giúp giảm nỗi đau tâm lý liên quan đến xung đột gia đình, mất mát hoặc thay đổi vai trò xã hội

5. Y học bổ sung

Y học bổ sung thường được dùng để chỉ những phương pháp can thiệp không xâm lấn như liệu pháp sốc điện (ECT), kích thích từ trường xuyên sọ (TMS) hay kích thích dây thần kinh phế quản (VNS). Những phương pháp này không xâm lấn mà vẫn có thể thay đổi hoạt động điện trong não, từ đó cải thiện các vấn đề liên quan đến trầm cảm.

Điều trị trầm cảm kéo dài bao lâu?

Thời gian điều trị trầm cảm thường không cố định và sẽ thay đổi tùy thuộc vào từ cá nhân. Trong đó, với các trường hợp trầm cảm nhẹ thì việc kết hợp tâm lý trị liệu với thay đổi lối sống có thể mang lại hiệu quả khá nhanh và giúp cải thiện triệu chứng chỉ trong vài tuần. Ngược lại, nếu không được can thiệp sớm thì trầm cảm có thể tiến triển thành trầm cảm mãn tính. Trong trường hợp này thì người bệnh sẽ phải trải qua thời gian điều trị khá lâu, có thể tính bằng năm, và phải dùng nhiều biện pháp kết hợp thì mới có thể kiểm soát triệu chứng hiệu quả.

Tác dụng phụ của thuốc điều trị trầm cảm

Các loại thuốc tâm thần nói chung và thuốc điều trị trầm cảm nói riêng luôn có một số tác dụng phụ nghiêm trọng. Dù chỉ ảnh hưởng nhiều đến người dùng trong khoảng 2 tuần đầu nhưng bạn vẫn nên cẩn trọng

• Buồn nôn, đau đầu hoặc chóng mặt.
• Lo âu, kích động hoặc đổ mồ hôi quá mức.
• Khô miệng, tăng cân hoặc khó khăn trong hoạt động tình dục

Ngoài ra, cũng cần chú ý không tự ý ngưng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ, vì điều này có thể làm triệu chứng trầm cảm tái phát hoặc nặng hơn.

Xem thêm: Các loại rối loạn lo âu thường gặp nhất hiện nay

Các yếu tố rủi ro

Trầm cảm phổ biến hơn ở thanh thiếu niên và người trẻ từ 20-30 tuổi, bên cạnh đó thì phụ nữ có tỷ lệ chẩn đoán cao gấp đôi nam giới do yếu tố hormone và áp lực xã hội. Ngoài ra còn một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc trầm cảm bao gồm:

• Tính cách: Một số nhóm tính cách sẽ dễ mắc phải trầm cảm hơn như người có lòng tự trọng thấp, quá cầu toàn hoặc bi quan dễ bị tổn thương
• Căng thẳng cuộc sống: Các sự kiện tiêu cực như lạm dụng thể chất, khủng hoảng tài chính, hoặc mất mát có thể kích hoạt trầm cảm hoặc làm tình trạng bệnh nặng hơn
• Lịch sử gia đình: Người có người thân từng mắc trầm cảm có nguy cơ cao hơn do yếu tố di truyền và môi trường chung.
• Rối loạn tâm thần khác: Việc đồng mắc hay có tiền sử mắc các rối loạn khác sẽ làm tăng khả năng phát triển trầm cảm.
• Lạm dụng chất kích thích: Sử dụng rượu bia, ma túy hoặc thuốc ngủ quá mức làm gián đoạn hóa học não và đẩy nhanh nguy cơ trầm cảm.
• Bệnh mãn tính: Các bệnh nghiêm trọng có thể gây ra hoặc làm nặng thêm trầm cảm.
• Thuốc: Một số loại thuốc như thuốc trị cao huyết áp hoặc thuốc an thần, có thể góp phần gây ra triệu chứng trầm cảm ở một số người.

Chăm sóc sau điều trị trầm cảm và cải thiện

Để quá trình điều trị trầm cảm có thể kết thúc một cách hiệu quả cũng như hạn chế tái lại thì người mắc và cả gia đình khi chăm sóc cần 

• Tuân thủ phác đồ điều trị, không tự ý ngừng thuốc hoặc liệu pháp.
• Tìm hiểu về trầm cảm để nhận biết dấu hiệu sớm.
• Gặp bác sĩ ngay nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.
• Tránh rượu bia và chất kích thích, vì chúng làm nặng thêm bệnh.
• Khuyến khích người sống chung với trầm cảm thực hiện các hành động chăm sóc bản thân, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập thể dục (đi bộ, bơi lội, làm vườn), và ngủ đủ giấc để duy trì sức khỏe tinh thần và thể chất.

Cách phòng ngừa trầm cảm

Dù không có thuốc hay một phương pháp nào có thể phòng ngừa trầm cảm triệt để, tuy nhiên bạn vẫn có thể áp dụng một số phương pháp để giảm áp lực cũng như giúp cuộc sống thoải mái hơn. Từ đó hạn chế thấp nhất nguy cơ phải tiếp nhận điều trị trầm cảm

• Quản lý căng thẳng: Thông qua việc áp dụng các kỹ thuật như thiền, hít thở sâu hoặc tập thể dục để kiểm soát stress hiệu quả.
• Duy trì kết nối xã hội: Tìm kiếm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè, đặc biệt trong các giai đoạn khủng hoảng, để vượt qua khó khăn.
• Can thiệp sớm: Tìm gặp bác sĩ tâm thần hoặc chuyên gia tâm lý ngay khi nhận thấy các dấu hiệu như buồn bã kéo dài hoặc mất hứng thú.

Trong trường hợp đã từng mắc trầm cảm thì bạn nên tái khám định kỳ và tuân thủ phác đồ điều trị lâu dài để giảm nguy cơ tái phát và duy trì sức khỏe tinh thần.

Câu hỏi thường gặp về điều trị trầm cảm

1. Trầm cảm có tái phát không?

Đáp án còn tùy thuộc vào việc duy trì chế độ sinh hoạt lành mạnh của bạn bởi trầm cảm hoàn toàn có nguy cơ tái phát sau khi điều trị thành công. Tỷ lệ tái phát phụ thuộc vào số lần mắc bệnh:

• Lần đầu: 50% nguy cơ tái phát.
• Lần thứ hai: 70% nguy cơ tái phát.
• Lần thứ ba trở lên: Tỷ lệ tái phát lên đến 90%.

2. Điều trị trầm cảm ở đâu?

Dịch vụ tham vấn tâm lý tại TestSGN được phụ trách bởi đội ngũ chuyên gia tâm lý có kinh nghiệm làm việc lâu năm với người trẻ và cộng đồng LGBTQ+. Với chuyên môn vừng vàng cùng phong cách làm việc tận tâm, tôn trọng và không phán xét, TestSGN cam kết mang đến môi trường an toàn để khách hàng có thể mở lòng, chia sẻ và nhận được sự hỗ trợ tốt nhất.

Bên cạnh đó, đội ngũ chăm sóc khách hàng của TestSGN luôn sẵn sàng đón tiếp, hướng dẫn và hỗ trợ bạn trong suốt quá trình tham vấn. Từ đặt lịch hẹn, tư vấn trước buổi gặp đến theo dõi sau phiên tham vấn, mọi bước đều được thực hiện một cách nhẹ nhàng, chu đáo  và bảo mật, đảm bảo mang lại trải nghiệm thoải mái nhất cho người sử dụng dịch vụ.

Điều trị trầm cảm là một quá trình khả thi và hiệu quả nếu được thực hiện sớm và đúng cách, giúp người bệnh phục hồi và trở lại cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể tái phát nên việc tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám định kỳ và duy trì lối sống lành mạnh là yếu tố then chốt để ngăn ngừa trầm cảm quay lại.